☰ Menu
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu

Czwartek 26.05.2022

A A A A
A A+ A++
zaawansowane

Sprawozdanie za 2009

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 14

KR SKO z dnia 24 listopada 2008r.

 

 

Informacja o działalności

Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu

za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2009 roku

 

CZĘŚĆ I

OGÓLNA INFORMACJA O DZIAŁALNOŚCI KOLEGIUM

 

1. Podstawa i zakres działania Kolegium

 

Podstawę prawną działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej: SKO) stanowi ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z p.zm.) oraz rozporządzenia wydane w oparciu o delegację ustawową.

Zgodnie z wyżej wymienioną ustawą samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości samorządu terytorialnego, właściwymi do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub stwierdzania nieważności decyzji w trybie uregulowanym przez przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 z p.zm.; dalej jako – Kpa ) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z p.zm.; dalej jako – Op ). Kolegium orzeka również w innych sprawach na zasadach określonych w odrębnych ustawach.

Obszar właściwości miejscowej Kolegium obejmuje, zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz.1925), powiaty: braniewski, elbląski, iławski, nowomiejski, ostródzki oraz miasto na prawach powiatu - Elbląg wraz z gminami objętymi tym obszarem.

Rozstrzygając sprawy indywidualne w składach trzyosobowych, Kolegium związane jest wyłącznie przepisami obowiązującego prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest państwową jednostką budżetową.

2. Obsada kadrowa Kolegium

 

2.1. Kolegium składa się z 24 członków : 7 etatowych i 17 pozaetatowych.

 

Liczba członków etatowych posiadających wykształcenie :

wyższe prawnicze :

6

wyższe administracyjne :

1

Liczba członków pozaetatowych posiadających wykształcenie :

wyższe prawnicze :

11

wyższe administracyjne :

5

wyższe inne :

1

       

 

Wśród członków Kolegium jest jedna osoba posiadająca  tytuł doktora nauk prawa, 7 radców prawnych, 8 osób mogących ubiegać się o stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego i 8 osób mogących ubiegać się o stanowisko referendarza sądowego.   

2.2. Biuro Kolegium składa się z 7 osób, z których 5 posiada wyższe wykształcenie – są to: kierownik biura, główna księgowa, dwie osoby na stanowisku inspektora oraz informatyk.

 

3. Lokal i wyposażenie Kolegium

 

Siedziba Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu mieści się w Elblągu, przy ul. Związku Jaszczurczego Nr 14A, w budynku należącym do Skarbu Państwa.

Stan wyposażenia Kolegium w sprzęt biurowy i elektroniczny ( komputery ) ocenić należy jako zadowalający.

 

 

CZĘŚĆ II

WPŁYW SPRAW

1.       Liczba spraw ujętych w ewidencji ogółem w roku objętym informacją - 2398

w tym spraw:

1.1. pozostałych w ewidencji z roku poprzedzającego okres
objęty informacją /
[1] -                                                                                        475

1.2.wpływ spraw w roku objętym informacją -                                                   1923

 

2.        Rodzaje spraw, które wpłynęły w roku objętym informacją[2] :

 

2.1.Liczba spraw administracyjnych - ogółem                                                    1540

 

Lp.

Określenie rodzaju sprawy   →   patrz załącznik do Informacji

Liczba spraw

1.

objęte proceduralnie przepisami Ordynacji podatkowej

357

2.

działalność gospodarcza

   4

3.

planowanie i zagospodarowanie przestrzenne

116

4.

pomoc społeczna, świadczenia rodzinne i zaliczka alimentacyjna, oświata (stypendia, pomoc materialna itd. ), dodatki mieszkaniowe, sprawy socjalne

723

5.

gospodarka nieruchomościami (bez opłat za wieczyste użytkowanie) , przekształcanie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, prawo geodezyjne i kartograficzne

 30

6.

ochrona środowiska, ochrona przyrody i ochrona zwierząt, odpady i utrzymanie porządku i czystości w gminach

 96

7.

prawo wodne

   6 

8.

rolnictwo, leśnictwo, rybactwo śródlądowe, łowiectwo

   6

9.

handel, sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych

 21

10.

prawo o ruchu drogowym, drogi publiczne, transport drogowy

100

11.

prawo górnicze i geologiczne

   2

12.

egzekucja administracyjna

   9

13.

inne, pozostałe, w tym skargi i wnioski rozpatrywane w trybie Działu VIII Kpa

 70

 

2.2.Sprawy podlegające rozpatrzeniu w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,  poz. 1270 z p.zm. – dalej jako Ppsa)/[3] - -          135

 

2.3.Liczba spraw z zakresu aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste  -       248

 

 

CZĘŚĆ III

ZAŁATWIANIE SPRAW ADMINISTRACYJNYCH

 

1.       Liczba spraw załatwionych ogółem w roku objętym informacją  -          1700

 

Lp.

Określenie rodzaju rozstrzygnięcia

Liczba spraw

1.

akty wydane przez SKO jako organ II instancji /[4],

w tym :

akty wydane przez SKO w trybie art. 127 § 3 Kpa oraz jako organ II instancji zgodnie z art. 221 Ordynacji podatkowej /[5]

16

- sposób rozstrzygnięcia patrz    →    tabela z pkt 1.1.

976

2.

akty wydane przez SKO jako organ I instancji /[6]

- sposób rozstrzygnięcia patrz    →    tabela z pkt 1.2.

182

3.

postanowienia wydane przez SKO w wyniku rozpatrzenia zażaleń na bezczynność organu,

w tym :

uznające zażalenia za uzasadnione

12

 

30

4.

akty wydane przez SKO po rozpatrzeniu w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z p.zm.)

145

5.

pozostałe /[7]

367

 

 

1.1. Szczegółowe omówienie sposobu załatwienia sprawy przez SKO jako organ II instancji :

Lp.

Określenie rodzaju rozstrzygnięcia

Liczba spraw

1.

decyzje utrzymujące w mocy zaskarżone decyzje (art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art.233 § 1 pkt 1 Op) /[8]

426

2.

decyzje uchylające decyzje organu I instancji i orzekające co do istoty sprawy oraz uchylające decyzje organu I instancji i umarzające postępowanie (art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 233 § 1 pkt 2a Op) /7

 79

3.

decyzje uchylające decyzje organu I instancji i przekazujące sprawy do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 Kpa oraz art. 233 § 2 Op) /7

455

4.

decyzje umarzające postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 Kpa oraz art. 233 § 1 pkt 3 Op) /7

 16

5.

pozostałe

 

163

1.2. Szczegółowe omówienie sposobu załatwienia sprawy przez SKO jako organ I instancji :

Lp.

Określenie rodzaju rozstrzygnięcia

Liczba spraw

1.

postanowienia o wznowieniu postępowania i wyznaczeniu organu właściwego do jego przeprowadzenia (art.150 § 2 Kpa oraz art. 244 § 2 Op) /[9]

 0

2.

decyzje o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 Kpa oraz art. 242 § 3 Op) /8

 0

3.

decyzje o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji (art. 157 § 3 Kpa oraz art. 249 § 3 Op) /8

 8

4.

decyzje stwierdzające nieważność decyzji organu I instancji oraz decyzje stwierdzające wydanie decyzji przez organ I instancji z naruszeniem prawa (art. 156 – 158 Kpa oraz art. 247 – 251 Op) /8

153

5.

decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 1 Kpa oraz art. 248 § 3 Op ) /8

18

6.

decyzje odmawiające uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania (art. 151 Kpa oraz art. 245 Op) /8

0

7.

decyzje uchylające i rozstrzygające o istocie sprawy oraz decyzje stwierdzające wydanie decyzji przez organ I instancji z naruszeniem prawa wydane po wznowieniu postępowania(art. 151 Kpa oraz art. 245 Op) /8

0

8

decyzje umarzające postępowanie prowadzone w I instancji przez SKO  (art. 105 § 1 Kpa oraz art. 208 Op)

3

9.

pozostałe

 

204

 

2. Liczba spraw administracyjnych pozostałych do załatwienia przez SKO w roku objętym informacją/10 -         378

 

 

 

CZĘŚĆ IV

ZAŁATWIANIE SPRAW Z ZAKRESU OPŁAT ZA UŻYTKOWANIE WIECZYSTE NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWYCH

1.       Liczba spraw z zakresu opłat za użytkowanie wieczyste załatwionych w roku objętym informacją ogółem  -                                                                                                                  255

w tym ugody -                                                                                                           169

2.       Liczba wniesionych sprzeciwów od orzeczeń SKO -                                           0

3.       Liczba spraw pozostałych do załatwienia przez SKO/9 -                                  65

 
CZĘŚĆ V

SKARGI DO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO

 

1.  Sprawy prowadzone przez Kolegium w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,
poz. 1270 z p.zm. – dalej jako Ppsa) :

Liczba spraw w roku objętym informacją ogółem  -                                       145

w tym :

1.1. Liczba skarg na decyzje i postanowienia Kolegium skierowanych
do WSA w roku objętym informacją, ogółem -                                               117

 

·                        wskaźnik „zaskarżalności” /[10] -                                          9,96 %

 

1.2. Liczba skarg na bezczynność Kolegium skierowana do WSA w roku
 objętym informacją, ogółem -                                                                              0

 

1.3. Liczba skarg uwzględnionych przez Kolegium we własnym zakresie
w trybie art. 54 § 3 Ppsa, ogółem -                                                                        8

 

1.4. Liczba skarg kasacyjnych na orzeczenia WSA (w tym zażaleń na postanowienia) skierowanych przez SKO w roku objętym informacją
do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie , ogółem  -                    6

 

1.5. Liczba innych spraw prowadzonych przez Kolegium w trybie określonym
 przepisami Ppsa, skierowanych do WSA, ogółem/
[11] -                                       4

 

 

2.  Skargi na akty i czynności Kolegium rozpatrzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnymi orzeczeniami w roku objętym informacją :

 

Liczba orzeczeń WSA w roku objętym informacją ogółem  -                         123

w tym :

 

Lp.

Rodzaj rozstrzygnięcia

Liczba spraw

1.

Skargi na decyzje i postanowienia rozpoznane przez Sąd

w tym :

uwzględnienie skargi

35

 

122

2.

Skargi na bezczynność Kolegium rozpoznane przez Sąd

w tym :

uznające skargi za uzasadnione

 0

 

 1

 

 

1.     Wybrane problemy z orzecznictwa Kolegium

 

 

W 2009 roku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu wpłynęło ogółem 1923 sprawy (w tym 1540 spraw administracyjnych), co łącznie z 475 sprawami pozostałymi do załatwienia z okresu poprzedzającego stanowiło 2398 spraw.

Wpływ spraw w roku 2009 utrzymał się na poziomie zbliżonym do roku 2008 (w którym wpłynęło 1974 sprawy).

W strukturze spraw zdecydowanie przeważały tzw. sprawy socjalne (tj. sprawy dotyczące pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, z zakresu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dotyczące dodatków mieszkaniowych, stypendiów).

Łącznie tych spraw wpłynęło 723, co stanowi 46,9% wszystkich spraw administracyjnych. Wysoki odsetek odnotowano zwłaszcza w zakresie odwołań od decyzji dotyczących świadczeń rodzinnych (319 spraw), a także decyzji z zakresu ustawy o pomocy społecznej (236 spraw) i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (60 spraw).

Wielość tzw. spraw socjalnych rodzi swoiste problemy orzecznicze, przy czym część z nich dotyczy  uwarunkowań podmiotowych wynikających  z niezamożności społeczeństw lokalnych (gdzie część osób i rodzin  bytuje na pograniczu  minimum socjalnego) w kontekście ograniczonych środków finansowych pozostających w budżetach ośrodków pomocy społecznej. W tym zakresie organy pierwszoinstancyjne, mimo dobrej na ogół orientacji co do rzeczywistych sytuacji osób i rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, mają określone trudności z udokumentowaniem powyższego w postępowaniach dowodowych.

Żądania przyznania tych świadczeń nie zawsze są uzasadnione faktycznym brakiem możliwości zarobkowania, stanem zdrowia bądź wiekiem; nadal występują przypadki „ukrywania” dochodów (zwłaszcza uzyskanych z pracy za granicami kraju).

Niemniej trudności orzecznicze wynikają też z samych regulacji prawnych (braku staranności w redagowaniu przepisów prawnych) bądź z niejednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych.

Tu na szczególną uwagę zasługuje ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, której regulacja podlegała wielokrotnej już ocenie dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny i co charakterystyczne żaden z ocenianych przepisów zawartych w ustawie nie okazał się być zgodny z Konstytucją. 

W tym zakresie wiele kontrowersji budzi możliwość stosowania przez organy administracyjne innej niż literalnej wykładni prawa. Wskazany problem w orzecznictwie SKO uwidocznił się szczególnie na gruncie przepisu zawartego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy  z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, który to przepis zawiera przesłankę negatywną dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanka ta charakteryzuje osobę, nad którą sprawowana jest opieka i zakłada, że nie może ona pozostawać w związku małżeńskim. Cytowana regulacja wprowadzona została w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującej od dnia 1 września 2005r. i nie została zmieniona mimo ostatniej nowelizacji zawartej w ustawie z dnia 19 listopada 2009r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. Nr 219 poz. 1706).

Analizowane w tym kontekście orzeczenia sądów administracyjnych odbiegają diametralnie od treści regulacji prawnej zapisanej w ustawie i podejmowanych zgodnie z tą regulacją decyzji organów.

Skierowany do organów stosujących prawo, zarzut  niewłaściwej – bo literalnej wykładni przepisu zawartego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie znajduje uzasadnienia, w okolicznościach, w których niestosowanie niekonstytucyjnej normy prawnej wymagałoby wcześniejszej oceny tej normy przez Trybunał Konstytucyjny. Ocena taka -  wbrew powszechnej praktyce sądowej, nie leży w kompetencji organów administracyjnych, ale także sądów,  przez które może być najwyżej zainicjowana w drodze pytania prawnego, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102 poz. 643 z późn. zm). W myśl utrwalonego już orzecznictwa sądowego, wyrażonego między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie sygn. akt CK 536/02 (niepubl. LEX nr 172784) Sąd nie może odmówić zastosowania obowiązującego przepisu ustawy, uznając go za niezgodny z Konstytucją, co w sprawach rozstrzyganych przez SKO m.in. w sprawach świadczeń rodzinnych   i nie tylko  w tym zakresie,  powszechnie czyni.

Wobec tak przyjętego przez sądy kierunku orzecznictwa, preferującego już nie tylko celowościową a nawet systemową i  historyczną wykładnię prawa, ale także ocenę zgodności normy prawnej z Konstytucją – organy administracji publicznej, w tym także Kolegia Odwoławcze, zostają pozbawione możliwości obrony swoich racji, umocowanych w treści obowiązujących  przepisów prawa, którymi pozostają związane włącznie z prawem miejscowym. Tak dalece idąca ingerencja w treść przepisu prawa i dowolna jego wykładnia oparta o niesprawdzalny w istocie miernik jakim jest zgodność normy prawnej z Konstytucją wywodzona przez niepowołane do tego sądy administracyjne godzi w istocie  w porządek prawny. W skrajnych przypadkach taka wykładnia prawa, wykraczająca poza konstytucyjne uprawnienia organów stosujących prawo może doprowadzić do stworzenia całkiem innej normy prawnej niż zapisana w ustawie, co potwierdzają m.in. okoliczności stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Już w chwili obecnej na gruncie tej ustawy, dochodzi często do orzekania bardziej w oparciu o casusy opisane w poszczególnych wyrokach sądowych, niż w oparciu o faktyczną treść normy prawnej. Problemem zasadniczym przy takim trybie orzekania jest jednak niejednolity charakter orzecznictwa sądowego, częsta zmiana prezentowanych poglądów oraz pozostawiająca wiele do życzenia treść uzasadnień w rozstrzygnięciach podejmowanych przez sądy. W tym zakresie przytoczyć można stanowisko jednego z sądów administracyjnych, w którym sąd zaprzeczył zasadzie racjonalnego ustawodawcy. Sąd ten a priori założył, że ustawodawca jest nieracjonalny, nie posługuje się językiem prawnym oraz stosuje niewłaściwe techniki legislacyjne, co w konsekwencji wiedzie do braku możliwości stosowania językowej wykładni prawa.

 Pozostaje pytanie w jakich okolicznościach takie uzasadnienie do podjętej decyzji mógłby wydać organ administracyjny i gdzie znajdują się granice do jakich posunąć mógłby się ten organ w ocenie ustawodawcy i wydanej przez niego normy prawnej.

Ten sam sąd (podobnie też inne sądy administracyjne) kształtując przez cztery lata kierunek orzecznictwa w sprawach świadczeń rodzinnych, nie miał żadnych  wątpliwości co  tego, że dochód stanowiący o prawie do świadczeń rodzinnych powinien być dochodem rzeczywistym uwzględniającym okoliczności uzyskania i utraty dochodu w oparciu o art. 5 ust. 4 i ust. 4a ustawy. Sąd stwierdził m.in., że skoro w rodzinie skarżącego zaistniała sytuacja, iż w trakcie okresu zasiłkowego uzyskano dochód, który przekroczył dopuszczalne kryterium warunkujące przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego, to stosownie do  § 18 ust. 3 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005r.,  należało w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonać zmiany decyzji przyznającej prawo do zasiłków rodzinnych (……) poprzez zmianę okresu, na jaki przysługiwało prawo do świadczenia rodzinnego. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 2 kwietnia 2009r. syg.akt IV SA/Po 35/09, stwierdzając, że dochód rodziny ustalony według zasad zawartych w ustawie  o świadczeniach rodzinnych i uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlega korektom w związku ze zdarzeniami, jakie miały miejsce

  - w tym roku (bazowym) oraz

  - później (do czasu złożenia wniosku).

Zdarzenia te mogą – w ocenie Sądu -  powodować pomniejszenie albo powiększenie ustalonego dochodu rodziny.

Takie stanowisko prezentuje także Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 czerwca 2009r. sygn. akt IV SA/Wr 86/09, według którego z przepisu art. 32 ust. 1 ustawy wynika, że weryfikacja decyzji zasiłkowej nastąpi jeżeli zajdzie zmiana stanu faktycznego. Jeżeli zatem okres zasiłkowy zaczynał się 1 września 2007r. to zmiana okoliczności faktycznych może nastąpić w 2007 lub 2008r. Z tych względów wyrażenie "po roku" użyte w § 18 ust. 1 rozporządzenia nie może być rozumiane w ten sposób, że tylko i wyłącznie w kolejnym roku może dojść do zmiany sytuacji faktycznej, która będzie rzutować na wydanie decyzji zasiłkowej.

Potwierdza to zresztą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie 45/09 (Dz.U. Nr 108 poz. 910) przepis art. 5 ust. 4 ustawy pozwala na skorygowanie dochodu rodziny, przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego  w wypadku utraty dochodu i koresponduje z art. 5 ust. 4 a ustawy,  zgodnie  z którym w razie uzyskania dochodu, prawo do zasiłku ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany. W rezultacie możliwa jest korekta dochodu rodziny w wyniku jego pomniejszenia lub powiększenia, niezależnie od czasu w jakim zdarzenia powodujące korektę miały miejsce.

Stanowisko odbiegające od powyżej przedstawionego prezentują  wydawane niemalże równolegle  w tym samym czasie wyroki WSA w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 178/09, z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 305/09 i z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 222/09, a także późniejsze Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2009 r., sygn., akt I OSK 351/09 i z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1842/07, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 544/09, WSA w Rzeszowie z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 299/09

Podstawowym problemem w podejmowaniu decyzji przez Kolegium jest więc całkowity brak zaufania do orzecznictwa sądów administracyjnych, które prezentują bardzo różne poglądy w odniesieniu do tych samych problemów, często poglądy te zmieniają zaś w uzasadnieniach podjętych wyroków unikają jasnych i precyzyjnych rozwiązań.

Powyższe wskazuje się jako główną przyczynę uchyleń decyzji Kolegium w wyniku uwzględnienia złożonych skarg.

Inny przykład niekonsekwencji ustawodawcy wiąże się z ustawą z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 z późniejszymi zmianami).  W art. 2 pkt 1 ustawy zawarta została definicja administracyjnego organu egzekucyjnego, którym to pojęciem ustawodawca nie posłużył się następnie w żadnym innym miejscu aktu prawnego stosując zamiennie określenie „organ prowadzący postępowanie egzekucyjne” lub ”komornik sądowy” . Pozostaje pytanie o cel zamieszczonej definicji. W tym samym akcie prawnym art. 29 ust. 1 ustawy wskazuje na konieczność zmiany decyzji o przyznanym stronie świadczeniu alimentacyjnym od miesiąca, w którym do komornika sądowego wpłynął tytuł wykonawczy zawierający nową wysokość zasądzony alimentów. Ust. 2 tego artykułu nakazuje już jednak regulować skutki zmiany (zwiększenie lub zmniejszenie wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego) od dnia zasądzenia nowej wysokości alimentów. Z kolei art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyposaża organ właściwy dłużnika w kompetencje umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji gdy świadczenia te wypłaca organ właściwy wierzyciela, który też zresztą ma uprawnienia do umarzania wypłaconej należności. Powstaje pytanie, który organ orzekał będzie o zastosowaniu wskazanej ulgi, w sytuacji w której dłużnik wystąpi jednocześnie do obu tych organów.

            Sprawami o charakterze dosyć skomplikowanym, a zarazem konfliktogennym jest znaczna część spraw z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, a także część spraw dotyczących ochrony środowiska, przyrody i odpadów. Taki stan rzeczy powoduje, iż są to na ogół postępowania długotrwałe (zarówno w pierwszej instancji jak i przed organem odwoławczym), zmierzające do łagodzenia sporów, wyjaśniania zarzutów właścicieli nieruchomości sąsiednich (bądź nieruchomości położonych na obszarze oddziaływania planowanych zamierzeń inwestycyjnych).

Problem stanowi częstokroć brak planów zagospodarowania przestrzennego, których procedura uchwalania jest procesem wolno postępującym i wymagającym nakładów  finansowych z budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Niektóre obszary (przy braku obowiązku) nie będą objęte planowaniem przestrzennym jeszcze przez wiele lat.

Taki stan rzeczy oznacza konieczność wydawania decyzji administracyjnych w trybie art. 59-61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w wyniku długotrwałych postępowań wielokrotnie przy udziale kilkunastu a nawet kilkudziesięciu podmiotów, którym przysługuje przymiot stron.

Sprawy te wymagają również w postępowaniu odwoławczym przeprowadzenia rozpraw administracyjnych, oględzin, a nawet powoływania uprawnionych architektów i urbanistów.

Kolegium respektuje rolę organów pierwszej instancji w zakresie zachowania ładu przestrzennego na administrowanym terenie, jednakże część projektów decyzji sporządzonych przez podmioty, o których mowa w art. 60 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nadal nie spełnia wymogów prawa i zawiera istotne braki (np. brak załączników opisowych, pobieżne analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu). Skutkuje to – w licznych przypadkach koniecznością podejmowania przez Kolegium decyzji kasacyjnych.

Struktura rozstrzygnięć Kolegium (w analizowanym okresie roku 2009) w zakresie pozwalającym na ocenę  prawidłowości orzecznictwa organów pierwszej instancji wyraża się następującymi wskaźnikami:

- decyzje utrzymujące w mocy zaskarżone decyzje pierwszoinstancyjne stanowiły - 43,6%  ogółu decyzji;

- decyzje uchylające i orzekające co do istoty (bądź umarzające postępowanie) – 8,1%

- decyzje uchylające decyzje organu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia – 46,6%

- decyzje umarzające postępowanie odwoławcze – 1,8%.

Ponadto Kolegium stwierdziło nieważność 153 decyzji organów pierwszej instancji.

Podobne wskaźniki orzecznictwa utrzymują się od kilku lat. Z tego punktu widzenia ocena orzecznictwa pierwszoinstancyjnego nie może być w pełni zadawalająca, zwłaszcza jeżeli się zważy, że część decyzji została utrzymana w mocy  po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania w toku postępowania odwoławczego (w trybie art. 136 K.p.a. bądź w trybie art. 229 ustawy Ordynacja podatkowa).

W ocenie kolegium wpływ na jakość orzecznictwa organów pierwszoinstancyjnych nadal mają zwłaszcza następujące okoliczności:

- dosyć ograniczona znajomość procedur administracyjnych (uregulowanych przepisami K.p.a. i Ordynacji podatkowej) lub nadal często występująca nieumiejętność posługiwania   się   przepisami proceduralnymi w praktyce;

- niewystarczające umiejętności dokumentowania przebiegu postępowań dowodowych oraz uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć;

- wysokie obciążenie pracowników organów ilością spraw, przy czym zwłaszcza w urzędach gmin są to często sprawy o różnym charakterze;

- rozbieżności między interpretacjami i wyjaśnieniami ministerstw a orzecznictwem

  sądowoadministracyjnym, a także występujące w orzecznictwie sadów administracyjnych rozbieżne stanowiska w podobnych rodzajowo sprawach.

Kolegium ustawicznie podejmuje starania, aby uzasadnienia wydanych przez niego decyzji i postanowień pełniły rolę instruktażową dla orzecznictwa pierwszoinstancyjnego, zwłaszcza w sprawach o bardziej skomplikowanym stanie faktycznym i prawnym.

Podobnemu (instruktażowemu) celowi służy organizacja rozpraw administracyjnych w toku postępowania odwoławczego.

Rozpraw takich kolegium przeprowadziło w analizowanym okresie 26 w tym 1 poza siedzibą Kolegium ( oczywiście – poza 272 rozprawami w sprawach dotyczących aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego).

2.     Przyczyny zaległości w rozpatrywaniu spraw.

 

Z 1675* spraw administracyjnych nowych (które wpłynęły w roku 2009) oraz 403 spraw administracyjnych pozostałych z poprzednich okresów Kolegium załatwiło (wg. --------------------------------------------------------------------------------------------------------

* w tym 135 spraw podlegających rozpatrzeniu w trybie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

stanu na dzień 31 grudnia 2009 r.) 1700 spraw (co stanowi 81,8%). Jest to wskaźnik nieco korzystniejszy niż w roku 2008 (80,6%).

            Dążenie do  bardziej znaczącej poprawy szybkości postępowania w roku 2009 nie zostało zrealizowane – w ocenie Kolegium – w pełni zadowalająco.

Kolegium Elbląskie 1 października 2009 r. dotknęła ogromna tragedia, rzutująca na wszystkie  niemal kierunki jego działalności. Śmierć Prezesa Kolegium Pana Zbigniewa Mika spowodowała również to, że Kolegium w ostatnim kwartale roku 2009 orzekało w ograniczonym liczbowo składzie członków etatowych. Stan taki utrzymuje się jeszcze aktualnie; chociaż  zostały już wdrożone procedury konkursowe, a kandydatów na członka etatowego Zgromadzenie Ogólne zaopiniuje w dniu 1 marca 2010 roku.

Kolegium, w miarę swoich możliwości kadrowych, podejmuje wszelkie działania, aby nie dopuścić  do powstania zaległości w rozpatrywaniu spraw. Działania te są na tyle skuteczne, że udało się (mimo trudności) nieznacznie zmniejszyć (na koniec roku 2009) liczbę spraw pozostałych do rozpoznania. Sprawy nadal są kierowane na pierwsze posiedzenia przeciętnie w terminie ok. 14 dni od wpływu akt sprawy.

Należy też wskazać, że w miesiącu grudniu 2009 r. do Kolegium wpłynęło 242 sprawy, z których (z przyczyn oczywistych) tylko część mogła być rozpatrzona do dnia 31 grudnia ub. roku.

Prowadzenie w stosunkowo dużej ilości sprawach dodatkowych postępowań w celu uzupełnienia dowodów i materiałów (w trybie art. 136 K.p.a. albo w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej) powoduje pewne wydłużanie okresów postępowań odwoławczych. Jednakże Kolegium nie rezygnuje z tej możliwości procesowej organu odwoławczego, wskazując, że w tym zakresie były przeprowadzone analizy i rozważania w kontekście jak najkorzystniejszej realizacji uprawnień procesowych stron.

Kolegium nie posiada znaczących zaległości w załatwianiu spraw; dostrzega jednakże możliwość dalszej poprawy szybkości postępowania (po powołaniu członka etatowego na wakujący etat).

 

 

 

3.     Informacja dotycząca skarg kasacyjnych.

 

 

W roku 2009 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 6 wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie uchylających decyzje Kolegium oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

Przedmiotem pięciu skarg kasacyjnych były wyroki WSA uwzględniające skargę w sprawach dot. świadczeń rodzinnych.

W sprawach tych skargi kasacyjne zostały oparte na podstawie naruszenia przez Sąd:

·        prawa materialnego poprzez  niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z roku 2006 Nr 139 poz. 992 z późn. zmianami) i przyjęcie, że wskazany przepis prawa, jako niezgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej w jego brzmieniu przed nowelizacją zawartą w art. 1 pkt 8 lit a ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 223, poz. 1456) i obowiązującym od dnia 2 stycznia 2009 r. – daje organom administracji publicznej swobodę w stosowaniu norm bezwzględnie obowiązujących sformułowanych na gruncie art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i możliwości określania kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, według uznania organu;

·        prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z roku 2006 Nr 139 poz. 992 z późn. zmianami) i przyjęcie, że wskazany przepis prawa sformułowany w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości może być pominięty przez organy administracji publicznej w procesie stosowania prawa, mimo że Trybunał Konstytucyjny nie oceniał jego zgodności z konstytucją RP.

·        prawa materialnego formułującego naczelną zasadę procedury  administracyjnej wiążącą organy pomocy społecznej w procesie stosowania  prawa i wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z roku 2000 Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami) – poprzez przyjęcie, że organy pomocy społecznej w toku wydawania decyzji administracyjnych mogą odstąpić od stosowania powszechnie i bezwzględnie obowiązujących norm prawa, w tym sformułowanego w sposób bezwzględnie obowiązujący przepisu zawartego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych i przy pomocy wykładni operatywnej, którą zastosował Sąd (jak wynika z uzasadnienia wyroku) – przyznawać uprawnienia podmiotom wyłączonym wprost w ustawie.

Przedmiotem jednej skargi kasacyjnej był wyrok WSA uwzględniający skargę w sprawie dot. określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości (wobec podatnika – osoby prawnej).

W sprawie tej skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przez Sąd (m.in.):

1)     przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy -  poprzez uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy:

- błędnej ocenie i przyjęciu, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania podatkowego a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza, że organy podatkowe nie ustaliły w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym  wszystkich okoliczności istotnych dla wydania decyzji oraz nie dokonały oceny zebranych dowodów i nie odniosły się do okoliczności wynikających z tych dowodów;

     2)   prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

           - art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

             (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zmianami) poprzez przyjęcie, iż   

             grunty oznaczone jako działka nr 43/2 w obrębie ….., sklasyfikowane w 

             ewidencji gruntów i budynków jako łąki trwałe (LV) nie są zajęte w całości na 

             prowadzenie działalności gospodarczej przez …..;

          -  art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach

             lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zmianami) poprzez 

             przyjęcie, że część działki nr 350/8 w obrębie ….., sklasyfikowana jako użytki 

             kopalne (K) nie były w roku podatkowym 2006 i nie może być

             wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej przez ….. ze

             względów technicznych.

W roku analizowanym okresie roku 2009 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił (z wyżej opisanych) dwie skargi kasacyjne (pozostałe nie zostały rozpatrzone na dzień 31 grudnia ub. r.).

Kolegium nie jest w żadnej mierze uprawnione do oceny orzecznictwa sądów administracyjnych.

Skarżone były tylko najbardziej kontrowersyjne wyroki WSA; jednakże wydane w wyniku rozpatrzenia skarg  kasacyjnych rozstrzygnięcia nie odnosiły się w pełni do ponoszonych w tych skargach problemów*.

Spośród skarg kasacyjnych wniesionych przez Kolegium w okresach wcześniejszych (w roku 2007 r.) Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę w jednej sprawie, uchylając skarżony wyrok WSA.

 

4. Kontrole przeprowadzone w Kolegium.

            W analizowanym okresie roku 2009 w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Elblągu przeprowadzona była kontrola Archiwum Zakładowego przez Archiwum Państwowe w Elblągu z/s w Malborku.

Organ kontrolujący ocenił przestrzeganie przepisów kacelaryjno – archiwalnych, sposób prowadzenia ewidencji archiwum zakładowego oraz stan fizyczny akt i warunki ich przechowywania. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że przepisy kancelaryjno-archiwalne są w pełni przestrzegane, ewidencja akt jest kompletna a warunki przechowywania akt jak i zabezpieczenie przed dostępem osób niepowołanych nie budzą zastrzeżeń.

Archiwum zaleciło przesłanie spisu posiadanych dokumentów kat. A oraz kserokopii wszystkich regulaminów organizacyjnych SKO oraz zarządzeń wprowadzających przepisy kancelaryjno-archiwalne.

 

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

* Opisane zostało to w części „Wybrane problemy z orzecznictwa Kolegium”

 

 

5. Postanowienia sygnalizacyjne wydane przez Prezesa SKO.

            Prezes Kolegium nie wydawał postanowień sygnalizacyjnych w trybie art. 20 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

 

6. Działalność pozaorzecznicza Kolegium.

Okres roku 2009 był w działalności Kolegium dalszym etapem doskonalenia własnego orzecznictwa oraz rozszerzania funkcji instruktarzowej tego orzecznictwa w stosunku do organów I instancji.

Członkowie Kolegium uczestniczyli tylko w jednym szkoleniu tematycznym (organizowanym przez SKO w Olsztynie).

7. Wykonanie budżetu, zatrudnienie, płace i kwalifikacje osób   

    zatrudnionych.

Plan jak i wykonanie wydatków w 2009r. wyniosło 1.551 tys. zł, co dało 100% wykonania budżetu przez Samorządowe  Kolegium Odwoławcze w Elblągu w 2009r.

Według stanu na 31.12.2009 r. w Kolegium zatrudnionych było 14 osób z tego:

-  7 etatowych członków Kolegium – osób objętych mnożnikowym systemem wynagradzania,

- 7 pracowników biura Kolegium  - osoby nie objęte mnożnikowym systemem wynagradzania.

Limity wydatków na wynagrodzenia pracowników SKO, ujęte w ustawie budżetowej na 2009 rok oraz wykonanie wydatków na wynagrodzenia przedstawia poniższa tabela:

 

Wyszczególnienie    

Limit wg. ustawy budżetowej

Wykonanie w zł

1.

2.

3.

Zatrudnienie

8

8

Ogółem

1.045.000

1.069.781

Wynagrodzenia osobowe

967.000

998.493

Dodatkowe wynagrodzenia roczne

78.000

71.288

 



[1]  -  dot. spraw, które wpłynęły do SKO w latach poprzedzających okres objęty informacją, ale nie zostały załatwione przez SKO,

[2]  -  patrz  pkt 1.  ppkt 1.2. ,

[3] - dot. spraw, które wpłynęły do SKO w roku objętym informacją, a do których zastosowanie mają przepisy Ppsa tj. m.in. skargi, skargi kasacyjne, zażalenia i inne, wykonywane w trybie tej ustawy – patrz m.in. przyp.11;

[4] - decyzje (postanowienia) kończące postępowanie odwoławcze (zażaleniowe) prowadzone przed SKO jako organem II instancji (w tym art. 134 Kpa) oraz inne wydane w tym postępowaniu np. zawieszenie postępowania – art. 97 § 1 i 98 Kpa lub art. 201 § 1 i art. 204 § 1 Op ;

[5] - decyzje (postanowienia) kończące postępowanie prowadzone po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydane przez SKO w trybie art. 127 § 3 Kpa oraz decyzje (postanowienia) kończące postępowanie odwoławcze (zażaleniowe) prowadzone przed SKO jako organem II instancji w trybie art. 221 Op ;

[6] - decyzje (postanowienia) wydane przez SKO jako organ I instancji np. w postępowaniu dot. stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 Kpa oraz art. 247 § 3 Op) lub wznowienia postępowania (art. 145 § 1 Kpa oraz art. 240 § 1 Op), postanowienia wydane w trybie art. 65 § 1, art. 66 § 1 i 3 Kpa, art. 169 § 4 Op  oraz inne wydane w tych postępowaniach np. zawieszenie postępowania – art. 97 § 1 i 98 Kpa lub art. 201 § 1 i art. 204 § 1 Op ;

[7]  - np. postanowienia dot. sporów kompetencyjnych (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa), wyznaczenia organu wskutek wyłączenia (art.25-27 Kpa oraz art.130 i 132 Op), dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu (art.31§ 2 Kpa), odmowy przywrócenia terminu (art. 59 § 1 i 2 Kpa), odmowy udostępnienia akt ( art. 74 § 2 Kpa oraz art. 179 § 2 Op), wniosku o wyjaśnienie, uzupełnienie oraz sprostowanie (art.113 Kpa oraz art.213 i 215 Op), wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (art.224 § 3 pkt 2 Op), opłat i kosztów postępowania (dział IX Kpa);

[8]  -  dot. również postanowień zgodnie z art. 144 Kpa oraz art. 239 Op

[9]  -  dot. również postanowień zgodnie z art. 126 Kpa oraz art. 219 Op

[10]  - liczba skarg skierowanych do sądu w stosunku do ogólnej liczby podjętych przez kolegium w roku objętym informacją rozstrzygnięć podlegających zaskarżeniu;

[11]  - obejmuje inne sprawy prowadzone przez Kolegium w trybie przepisów Ppsa np. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3), wniosek o sprostowanie omyłki pisarskiej (art. 156), wniosek o uzupełnienie wyroku (art. 157), wystąpienie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4), wniosek o zawieszenie postępowania przed sądem i o podjęcie zawieszonego postępowania (art. 123-131) czy wznowienie postępowania (art. 270) itd. ;

 

------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

INFORMACJE DODATKOWE I WNIOSKI

 

Informacje dodatkowe – ich zamieszczenie staje się obowiązkowe w egzemplarzu skierowanym do KR SKO w celu sporządzenia zbiorczej informacji rocznej

Informacje dodatkowe powinny zawierać :

1.       Wybrane problemy z orzecznictwa Kolegium –  wg rodzaju spraw (wg układu z części II pkt 2. - Rodzaje spraw ujętych w ewidencji w roku objętym informacją);

2.       Przyczyny zaległości w rozpatrywaniu spraw oraz  proponowane rozwiązania w tym zakresie, itp.;

3.       Informację nt. skarg kasacyjnych – liczba uwzględnionych skarg złożonych przez Kolegium itd.

4.       Kontrole przeprowadzane w Kolegium przez MSWiA, Kancelarię Premiera, NIK i inne uprawnione organy (np. ZUS) – wyniki, wystąpienia pokontrolne i ich wykonanie;

5.       Omówienie wydanych przez prezesa SKO  postanowień sygnalizacyjnych;

6.       Działalność pozaorzecznicza Kolegium – opiniowanie aktów prawnych, zgromadzenia krajowe i regionalne SKO, szkolenia, wydawnictwa, współpraca z innymi organami państwa i instytucjami;

7.       Wskazanie nowych zadań;

8.       Wykonanie budżetu, zatrudnienie, płace i kwalifikacje osób zatrudnionych.

 

 

Wytworzył:
Alicja Okenczyc
Udostępnił:
Czerniak Tomasz
(2010-06-23 10:15:19)
Ostatnio zmodyfikował:
Czerniak Tomasz
(2010-06-23 10:20:08)

       DRUKUJ TĘ STRONĘ Obrazek drukarki    
 
liczba odwiedzin: 116937